2003 оны байдлаар Улаанбаатарт 1200 орчим орон гэргүй хүүхэд байсны 880 нь ямар нэг асрамжийн газарт, 60-70 нь гудамжинд, 40 нь хаяг тогтоох төв, 160-170 нь Хөдөлмөр, Хүмүүжил, Сургалтын төвд байрлаж байсан юм байна.

Өвөл хүйтэн цагт цагдаагийнхантай хамтарсан эргүүлүүд явж гудамжинд хонож буй хүүхдүүдийг барьж, ийм газруудад хүргэж өгдөг юм байна.
Хараа хяналтгүй хүүхдүүд дунд явуулсан ярилцлагаас үзвэл, ихэнх асрамжийн газар нь шорон аятай хүүхдүүдийг гаргалгүй хашиж байдаг, хүүхдүүд хооронд нэг нэгнээ зодож дээрэлхэх, мөн хүмүүжүүлэгч нартаа зодуулах зэрэг нь ердийн үзэгдэл байдаг байна. Тийм ч учраас зарим нь оргон зугтдаг. Хүмүүжүүлэгч нарын хандлага, харьцаа зэргээс дотоод уур амьсгал нь хамаардаг.

Өөр нэг шалтгаан бол асрамжийн газарт байхад хийх юм олддоггүй, идээд унтаад, хүний эрхээр байхаас өөр арга байдаггүй гэжээ. Сурах, хөгжих, ажил хийж мөнгө олох гэх мэт боломж нөхцөл бүрдээгүй гэж дүгнэжээ. Өсвөр насны ийм хүүхдүүд өөртөө юу хэрэгтэйг ойлгож ухамсарласан байдгийг эдгээр ярилцлагууд харуулсан байна.

Монгол Хүүхэд Санаачлагад сэтгэлээрээ нэгдэж буй хүмүүсийн тоо өдөр ирэх тусам нэмэгдэж, хийж бүтээх урин зун цаг хаяаанд ирлээ.

Эхний ээлжинд энэ асрамжийн газруудад байгаа хүүхдүүдийг дагуулж яваад цэвэрлэгээнд гарна гэж бодож байгаа. Хамгийн түрүүнд хийх ажил бол голуудаа цэвэрлэж авах: Сэлбэ, Туул гэх мэт. Дараа нь мод тарих. Өмнө нь зар тарааж, хамтарч хийх хүмүүсийг мөн уриална.

Бээлий, маск, өдөр оройн хоол, гудамжны хүүхдүүд оролцвол солих хувцас гээд бас бус юм хэрэг болох тул байгууллагуудтай ярилцаж дэмжлэг авна. - ямар байгууллага дэмжих бол?

Хүүхдүүдээ мэдээж удаан хугаацаагаар зүгээр ажиллуулаад байхгүй. Дундуур нь хэрэгтэй юм зааж өгч, уралдаан тэмцээн явуулж хөгжилтэй байлгана. Мөн заалгая гэсэн зүйлсийг нь сургалт зохион байгуулан зааж өгнө. Сайн дураараа юм зааж өгөхөд бэлэн гэсэн хүмүүсийн жагсаалт эхнээсээ гарч байгаа тул та бүхэн нэгдэж болно.

Мөн нэлээд хэдэн компьютэр олох хэрэгтэй болно. Үүнийг хийх хүн гарч ирсэн - блогчин хүү. Түүнтэй хамтарч болно.

Сургалт бас бус ажлаа асрамжийн газрууд дээр нь явуулна. Яваандаа тусдаа өөрсдийн байртай болбол тэндээ хийнэ. Мөн сургалтын төвүүдтэй хэлэлцээ хийж, сайн юм сурах хүүхдүүдийг хөнгөлөлттэй үнээр элсүүлнэ. Сурах мөнгөө өөрөө олоход нь тусална.

Тэгэхийн тулд мөн ажил олгодог газруудтай хэлэлцээ хийх болно. Манай идэвхтэнүүд дунд тэгэж чадах хүмүүс, тийм хүмүүс мэддэгүүд бас бий гэж ойлгож байгаа. - энэ талаар тодорхой санал авмаар байна.

Ер нь Монголдоо байгаа, шууд гар бие оролцох хүмүүс их хэрэгтэй байгаа.
Өөр оронд байвал сэтгэл санааны дэмжлэг, мөн шинэ сайхан санаагаар туслаж хувь нэмэр оруулж болох юм.

“Хүүхдийн мэдрэмжтэй өмгөөлөл хамгаалал” чуулганд 2 өдөр суулаа. Хүмүүс ам хэрэг дээрээ аймаар сайхан амлалт гаргаж , хийж байгаа 2 ийн хооронд олон зөрүү байсан авч энд ирсэн хүмүүсийн тухайд л арай өөр юмаа. 27 сумын хэсгийн байцаагч, олон нийтийн ажилтан, нийгмийн ажилтан, 21 аймгийн хүүхдийн төлөө төвийн дарга нар гээд л ……Хүний төлөө сэтгэл зүрхээ гаргаад явж байгаа хүмүүсийг хараад ядаргаа ч байхгүй болчихов. Хурал дуÓсахын үед байхаа “Амдьрах ухаан” төвийн Тунгалаг гээд охин 100 гаран хүүхдийн төлөөлөн ирж үг хэлсэн юм. Байрнаасаа хөөгдөх гээд байгаа тухайгаа ярьж бага ч гэсэн туслаасай гээд нулимс дуслуулан ярьсан нь өрөвдөхгүй байхын арãагүй байв. Тэнд бүтэн өнчèн 100 гаран хүүхэд энэ хаврын хавсарганаар гудамжинд гарах гэж байгаа нь тун ч тодорхой байна

Судалгаагаа хийгээд олон номон дундаас цухуйх боломжгүй сууж байхад их ч юм ойлгож олон ч санаа төрөх шинжтэй. Олон улсын жишгээс харвал, хүнд амьдралтай хүүхдийг өөртөө итгэлтэй байж бие даан сайхан амьдрах чадварыг олоход нөлөөлдөг нэг чухал зүйл нь тэдэнд чиглэсэн санаачлагад өөрсдийг нь идэвхитэй оролцуулах явдал байдаг гэжээ.

Нээрээ л тэднийг идэвхигүй, өгсөн юмыг авахаас өөр юм мэддэггүй чаддаггүй мэтээр харах нь өрөөсгөл биз ээ. “Хүүхэд бол чадвартай, гүйлгээ ухаантай, өөрийн гэсэн туршлага, амьдралын түүх, бодол сэтгэлтэй хүмүүс бөгөөд үүнийг хүндлэх нь зүй юм. Хүүхдийн ТӨЛӨӨ биш Хүүхдийн ХАМТ гэдэг үзлээр хандаж оролцоог нь дэмжиж, хангах ёстой. Энэ бол дэлхий даяар олон хөтөлбөр төсөл хэрэгжүүлсний үндсэн дээр ойлгож авсан зүйл юм” гэжээ. (Эх үүсвэр нь Хүүхдийг ивээх сангийн нэр дор англи хэлээр хэвлэгдсэн “Хөдөлмөр эрхэлдэг, гудамжинд амьдардаг хүүхдүүд: Төлөвлөлтийн удирдамж”(2000) хэмээх ном. 3-р хуудас)

Бид өөрсдөө тэр бүр хүүхдүүдийн амьдарч ирсэн нөхцөл, давж туулсан амьдралын нарийн ширийнийг мэдэхгүй. Тэд өөрсдөө л мэднэ. Тийм ч учраас өөрсөд шиг нь олон олон хүүхдэд яаж туслах вэ гэдгийг тэдний хамтаар бодож боловсруулах нь маш зөв алхам болох нээ гэдгийг эндээс ургуулан ойлголоо.

Бидний дунд ч гэсэн хүндхэн амьдрал туулж даваад одоо сайхан амьдарч буй хэрнээ ийм амьдрал ямар байдгийг мартаагүй, нэг ч болов хүүхдэд шууд тусламаар байна гэсэн хүн бий.
Бид олон сайхан юм хийж чадна гэдэг итгэл өдөр өдрөөр батажсаар байна даа.

Нобелийн шагналтан Вангари Маатайгийн тухай уншиж суугаад ийм санаа төрлөө. Түүнийг би яагаад ч юм эрэгтэй л гэж бодож явдаг байсан, харин өнөөдөр эмэгтэй гэдгийг нь мэдлээ. Тэрээр эх нутаг Кенидээ төрийн бус байгууллага байгуулан мянга мянган эмэгтэйд байгаль орчиндоо ээлтэй замаар аж ахуй эрхлэх, хийж буй ажлаараа байгалиа хамгаалдаг байхад сургаж, өнөөдөр нийт 40 сая мод улс орондоо тариад байна. Read the rest…

Танихгүй хүнээс ичих нүүрээ баран байж гуйлга гуйж амьдрахдаа хүрээд байгаа хүмүүст (хүүхдүүдэд ч мөн) ингэж хэлмээр санагддаг. Цөөн хэдэн хүнтэй, хүн бүр бие биенээ мэддэг газарт бол хүнд байдалд орсон хүн бусдаасаа найзын ёсоор тусламж эрэлхийлж болдог байх. Сэргээд, амьдрал ахуй нь зөв гольдрилдоо ороод ирэхээр тэднийхээ ачийг хариулна гэсэн сэтгэлээр туслалцааг авч буй тэр хүнд бардам сэтгэл, нэр төр, өөртөө итгэх, өөрийгөө хүндлэх сэтгэлээ алдах шаардлага гарахгүй.

Бусад нь ч гэсэн харсаар байж мэддэг таньдаг хүнээ, дотны нэгнээ тартагтаа тулахыг хараад суухгүй. Гэвч хүмүүсийн тоо олширохын хэрээр энэхүү нэгнээ гэсэн сэтгэл багасаад байдаг нь харамсалтай. Түг түмэн хүн дунд ганцаардаж, гарц нь олдохгүй бэрхшээл саадан дунд төөрөлдөх хүмүүс ийм үед олширдог нь гайхалтай.

Энэ байдлыг өөрчлөх нь амархан бөгөөд хэцүү. Хэцүү гэдэг шалтгааныг хүмүүс бэлхнээ тоочиж чадах байх. Би харин амархан гэдэгт нь илүү анхаарлаа хандуулмаар байна. Read the rest…

Монгол Хүүхэд Санаачилгынхан 2 дахь удаагаа уулзсан. Энэ талаар мэдээллийг цаг хугацаанд нь оруулж чадаагүйд хүлцэл өчье. Уулзалтаар дараах зүйлсийг тохиролцлоо. Үүнд:

1. Долоо хоног бүрийн Лхагва гаригт 18.45-д уулзаж, мэдээлэл, санал солилцож байх.

2. Санаачилгын зорилго, хэтийн төлөв, хийх ажлын талаар мэдээлэл бүхий танилцуулга бэлтгэх.

3. Танилцуулга бэлэн болсны дараагаар Обод Хүүхдийн Төлөө Үндэсний Төв, Хүүхэд залуучуудын үндэсний төв болон бусад байгууллагуудтай уулзан зохион байгуулалтын асуудлаа ярилцах.

Эдгээр тус бүртэй холбоотой дэлгэрэнгүй мэдээллийг форумаар ярилцана.

Дэвшүүлж байгаа санал /obod/ Хүнд нөхцөлд байгаа хүүхдэд бид “зөв” туслана Read the rest…

Орон нутгаар тэнэж, тэнэж ирлээ. Насанд хүрээгүй хүмсүүсийн гэмт хэрэгт холбогдсон нөхцөл, цагдаг хоригдож байгаа нөхцөл, тэдний иргэний шилжилт хөдөлгөөн хийлгэхэд гарч байгаа хүндрэл бэрхшээлтэй зүйлийг судлах зоригоор Хэнтий аймаг, Багануураар яваад ирсэн юм. Хэдэн хоног цэвэр агаараар сайхан амьсгалж байгаад ирлээ ш дээ. Угаасаа тэндээсээ суурьшаад амьдарчихдаг ч юм бил үү дээ аан гэж ч хүртэл бодлоо. Түрхэн зуурын бодол байсан байхдаа. Хүүхэд хамгааллын тогтолцоо маань үнэхээр бүрэн утгаараа хөгжиж чадвал манай улсад их боломж байна . Орон нутагт хүүхэд хамгаал тал дээрээ хүмүүс үнэхээр л хүрч ажиллаж чадахж байна. Масс ихсэхээрээ бодлого, хамгаалал хүрэх боломж тааруу гэдэг нь угаасаа ойлгомжтой зүйл ч захаас нь авахуулаад барьж аваад хийх юм бол үр дүнд хүрнэ гэдэг нь бодитойгоор мэдрэгдэж байна лээ. Хүүхэд бүрт хүрч ажиллаж байгаа нь харилцан адилгүй боловч бүүр гүнд байгаа хүмүүс үнэхээр өөр юмаа. Сайхан ч сэтгэлтэй тал шигээ уужим хүмүүс байх юм. Яарч адгасаар яваад нэг темпенд байгаад сурчихаж. Хотынхны хамгийн сонин нэг амьсгаагаар бүгдийг хийх гээд байдаг юм гэж хэлж байна лээштээ авах л үг. Read the rest…

Насанд хүрээгүй хүмүүсээс үйлдсэн гэмт хэргийн статистик мэдээМонгол Улсын хүн ам 2000 оны тооллогоор 2373,5 мянгад хүрсэн байна. Хүн амын жилийн дундаж өсөлт 1,4 хувь болсон нь 1950-иад оноос хойш бүртгэгдсэн хамгийн бага өсөлтийн үзүүлэлт юм. Хүн амын 46,6 хувь нь 18 хүртэл насны хүүхэд, 12,1 хувь нь 19-24 насны залуучууд байна. 2006 оны байдлаар насанд хүрээгүй хүмүүсээс үйлдсэн 1049 гэмт хэрэг бүртгэгдсэн нь 2005 оныхоос 15.1 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Архангай, Баянхонгор, Говь-Алтай, Дархан уул, Дорнод, Дорноговь, Орхон, Өвөрхангай, Өмнөговь, Сэлэнгэ, Ховд, Хэнтий аймагт 6.7-41.5 хувиар, төмөр замын салбарт 7.6, Улаанбаатар хотод 15.4 хувиар тус тус өсч, бусад аймагт 9.1-50 хувиар буурсан байна. Read the rest…